FREE ESSAY ON SIVAS CONGRESS

SIVAS CONGRESS

Milli mucadele y?llar?n?n en onemli tan?klar?ndan biri ve Cumhuriyet gazetesinin kurucusu
olan Yunus Nadi'nin kaleme ald??? bu eser, Ataturk'un Samsun'a ayak basmas?ndan hemen
onceki planlar? ile Sivas Kongresinden sonra olu?turulan Temsil Heyetinin, Mudafai Hukuk
Cemiyeti te?kilatlanmas?na ek madde olarak ??kartt??? Gizli te?kilat nizamnemesinin
yay?nlanmas? aras?ndaki surece ???k tutuyor. Eserinde Kurtulu? sava?? oncesi; bir toplumu
gaflet uykusundan uyand?rmak i?in sarfedilen ?aban?n ne kadar buyuk, katedilen yolun ise
bir o kadar zoru oldu?unu dile getiriyor. 
Kitab?n Ozeti 
Kitabta;
?ngiliz egemenli?i alt?nda bulunan, onlar ile iyi ge?inmenin en iyi siyaset oldu?unu
kabul eden ?stanbul hukumeti ve Bab?ali, baz? ?ttihat ve Terakkicileri ile hi? alakalar?
olmamas?na ra?men eski devlet memurlar?n? ( Ali Fethi Bey - Sofya Sefiri ) potansiyel
su?lu olarak gormekte ve kontrol alt?nda tutmak i?in tutuklamaktad?r. Bunun gibi uzucu ve
bir o kadar da moral bozucu olaylar Mustafa Kemal'in Samsun'a ??k?p Milli Mucadele
ate?ini yakmas?n? engelleyemeyecektir.
Ali Fethi Bey'in arkada?? olan Mustafa Kemal s?k s?k tutuklu bulundu?u Bekira?a ko?u?unda
O'nu ziyaret etmekte, ?ngilizleri fazlas?yla uyand?rmadan Anadolu'ya ge?mek i?in resmi
memuriyet takibinde oldu?unu ve kabul edilir edilmez yola ??kaca??n? anlatmaktad?r.
Olaylar tam Mustafa Kemal'in arzulad??? ve hedefledi?i gibi geli?mekte, 3 gun suren bu
yolculuk Samsun'da son bulmakta ve oradan da yap?lacak Milli Mucadele ?a?r?s? Anadolu'nun
i?lerine do?ru yay?lmaya ba?lamaktad?r.
Bu s?rada Mustafa Kemal'i Anadolu'ya goreve yollayan, ?ngilizlerin geciken uyand?rmas?yla
sonradan pi?man olacaklar? bu karardan donmek i?in ?abalayacak fakat Mustafa Kemal'in
dedi?i gibi "At? alan Uskudar? ge?mi?" olacakt?r. ?lk i? olarak Anadolu'nun i?inde
bulundu?u durumdan kurtulma yollar? uzerinde durmakta; halk?, ust duzey asker ve sivil
yetkililer ile bir araya getirip Milli Mucadelenin onemini anlatmaktad?r.
Samsundan Havzaya ge?en Mustafa Kemal'e daha sonra Amasya'da Ali Fuat Pa?a, Rauf' ve
?brahim Sureyya Beyler de kat?lacak ve alt? maddeden olu?an bir nevi hareket plan?
olu?turulacakt?r. ??eri?inde; Mudafay? Hukuk Cemiyetlerini orgutlemek hatta tek isim
alt?nda toplamak (Anadolu ve Rumeli Mudafay? Hukuk Cemiyeti), halk? temsil etmeyen
Meclisi Mebusan'?n yerine ?stanbul d???nda Anadolu'nun merkezi bir yerinde Millet
Meclisini a?mak gibi onemli maddeler yer almaktad?r. Amasya'dan ??kan en onemli madde
ise, vatan?n kurtulu?u ve milletin istiklalini kurulacak Meclis sayesinde olaca??n?n ilk
kez vurgulanmas?d?r.
Az ki?iyle al?nan ve ilerde once Erzurum sonra Sivas kongreleriyle, maddeleri daha da
kapsaml? hale getirilecek bu kararlar, surekli devam etmekte olan Bab?ali bask?s? alt?nda
uygulamaya konulmaktad?r. Bab?ali en sonunda uyar?lar?na dahi cevap alamad???n?
farkedince - 23 Haziran 1919 - Mustafa Kemal'i, gorevi maksad?n? a?m??t?r gerek?esiyle
azletmektedir. Zaten Mustafa Kemal Erzurum Kongresi s?ras?nda askerlik gorevinden ayr?l??
karar?n? a??klayacak ve halktan biri olarak Milli Mucadele'ye onderlik etmeye devam
edecektir. ??te bu ??k?? kar??s?nda ne yapaca??n? ?a??ran Bab?ali birkez daha ?aresiz
duruma du?ecektir.
Amasya'dan Sivas'a, oradan da Erzurum'a ge?en Mustafa Kemal, Do?u illerinden delegeler
?a??rarak, onlar?n Ermeni tehlikesine kar??n birlik ve beraberli?ini sa?lamay? ama?layan
bir kongre haz?rl??? i?ine girmektedir. Toplan?? amac?yla bolgesel fakat al?nan kararlar
bak?m?ndan tum ulusu ilgilendiren ve ulusun kurtulu?unu hedefliyen kararlar ??kmaktad?r.
Bunlar?n aras?nda, mandac?l??a kar?? ??k?lmakta ve Misak-? milli esas kabul edilmektedir.
Bu ilk milli toplant?da - 7 A?ustos 1919 - toplam on maddeden olu?an kararlar
al?nmaktad?r.
Ba?l?ca kararlar aras?nda i?inde; bir ?ok Do?u ilininde bulundu?u ?ehirlerin vatandan
ayr?lmaz bir par?a olduklar?na, az?nl?klar?n mal ve can hurriyetinin korunmas?na fakat
hi?bir imtiyaz tan?nmamas?na, itilaf devletleriyle ?stanbul hukumeti aras?ndaki
anla?malar?n desteklenmemesine, kongre taraf?ndan se?ilmi? bir Temsil Heyetinin kabul
gormesine ve son olarak da Kuvayi milliyenin amil ve iradei milliyeyinin hakim
k?l?nmas?na karar verilmektedir.
Sivas'a geri donen Mustafa Kemal - 3 Eylul 1919 - kongrenin hemen ertesi gun olaca??n?
bildirmektedir. Asl?nda Mustafa Kemal Sivas'da yap?lacak bir kongrenin sinyalini
Amasya'da iken vermekte ve bu kongreye ait ilk davet genelgesini Amasyada iken tebli?
etmekte, Anadolu'nun en onemli bolgesi olan Sivas'da milli bir kongre olu?umunu zorunlu
gormektedir.
Kongre - 4 Eylul 1919 - Mustafa Kemal taraf?ndan bir nutukla a??lmakta, ilk olarak
padi?aha gonderilecek yaz? gundeme gelmektedir. Bu yaz?da Sivas kongresinin? yap?l??
nedeni izah edilmekte, Meclis-i Mebusan fesh eden, Mondros mutarekesine imza atan padi?ah
ele?tirilmektedir. Bir hafta suren bu kongreden de on maddelik sonu? bildirgesi
??kacakt?r fakat kararlar aras?nda yer bulamayan Amerkan mandas? meselesi asl?nda
tart???lan konular aras?nda kendine yer edinecektir. ?stanbul'dan turemi? olan bu model
Sivas'da da gundeme gelmekte ve kurtulu? umidi olarak gorup bu himaye sistemini
isteyenler dahi olmaktad?r. Amerika'ya " ehveni ?er " diye sar?lanlar tabiki az?nl?kta
kalacakt?r.
Kongrenin son gunu - 11 eylul 1919 - Temsil Heyeti ?e?ilmektedir. Kongrenin yapmakla
yukumlu oldu?u gorevleri yerine getiridi?i anla??l?nca, ertesi gun butun i?lerin art?k
Temsil Heyetine devredildi?i ve kongrenin kapand??? a??klanmaktad?r.
Kongreden ??kan kararlar aras?nda o gunku s?n?rlar dahilinde kalan vatan?n bolunmez bir
butun oldu?una i?aret edilmekte, kuvayi milliye ve millet iradesin hakim k?l?nmakta,
memleketin herhangi bir bolumunde yap?lacak i?gal ve mudahelelere seyirci kal?nmamas?
?art ko?ulmakta, az?nl?klar?n varsa hukuki tabiiyetleri tan?nmamakta, kurulmas? gereken
bir millet meclisinin? zorunlulu?u, milletin kendi vicdan?ndan do?an milli derneklerin
tek bir isim alt?nda (A.R.M.H.C) toplanmas? gere?i ve se?ilmi? ki?ilerden olu?an Temsil
heyetinin varl???ndan bahsedilmektedir. 
Bir sure sonra Damat Ferit Pa?a hukumeti du?erek yerine Ali R?za Pa?a hukumeti ge?mekte,
fakat - 16 mart 1919 - ?stanbulun i?gali, Meclisi Mebusan'? yeniden toplamak isteyen bu
hukumetin sonunu getirmektedir. Bu geli?meler uzerine gizli te?kilat nizamnamesi
yururlu?e sokulmakta yaln?z ilgililere ozeldir denilerek; art?k sava? zaman?n?n geldi?i
hissedidi?i i?in, askeri ve silahsal duzenlemeler i?eren yeni kanunlar bu sayede
yururlu?e konmaktad?r. Bu andan itibaren Anadolu'da ba?layan Turk istiklal sava??n?n
butun bir dunyaya kar?? kald?r?lm?? ihtilal bayra?? oldu?u anla??lmakta, butun millet bir
meclis se?imi i?in haz?rl??a davet edilmektedir.